Қазақстандағы өнеркәсіптік құс шаруашылығындағы жүйелік ветеринариялық мәселелер бойынша дөңгелек үстел

2026 жылдың 7 сәуірінде Ғалымдар күніне орай Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті Ветеринария және зооинженеирия факультетінде «Қазақстандағы өнеркәсіптік құс шаруашылығындағы жүйелік ветеринариялық мәселелер және оларды шешу жолдары» тақырыбында дөңгелек үстел өтті.

Іс-шараны биоқауіпсіздік кафедрасының меңгерушісі, ветеринария ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор Ж.М. Батанова ашып, талқыланған мәселелердің өзектілігін және саланың қиындықтарын шешу үшін ғылым мен өндірісті біріктірудің маңыздылығын атап өтті. Ветеринария ғылымдарының докторы және кафедра профессоры Н.Н. Ахметсадықов та құттықтау сөзін сөйлеп, құс шаруашылығы саласы үшін кадрларды жүйелі түрде даярлау, ғылыми құзыреттіліктерді дамыту және ғылым мен өндіріс арасындағы өзара әрекеттесуді нығайту қажеттілігін атап өтті.

Дөңгелек үстел аясында Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің PhD докторанты Асет Сванбаев «Құс шаруашылығындағы жаһандық қиындықтар» тақырыбында баяндама жасады. Баяндамада құс шаруашылығының дамуының жаһандық үрдістері және құс еті мен жұмыртқа өндірісінің өсуі, Қазақстан Республикасындағы азық-түлікпен қамтамасыз ету динамикасы және қазіргі эпизоотикалық жағдай, соның ішінде негізгі вирустық инфекциялардың (NDV, AI, IBV және т.б.) таралуы қарастырылды. Биологиялық қауіптер мен оларды бақылау тәсілдеріне, соның ішінде биоқауіпсіздікті нығайту және отандық вакцина өндірісін дамытуға ерекше назар аударылды.

ҚазҰАУ-дың PhD докторанты Қарлығаш Зикибаева «Жоғары дәлдіктегі диагностикалық жүйе және шешімдер» тақырыбында баяндама жасады. Баяндамада серологиялық және молекулалық биологиялық тәсілдерді қоса алғанда, жұқпалы құс ауруларын диагностикалаудың заманауи әдістері қарастырылды. Диагностикалық әдістердің салыстырмалы талдауы жүргізілді, нәтижелерді түсіндіру және өндірістік жағдайларда патогендерді анықтаудың дәлдігі мен жылдамдығын арттыру мәселелері талқыланды.

ҚазҰАУ-дың PhD докторанты Кәмшат Құдайбергенова «Вирустан вакцинаға дейін: вакцина өндірісіне арналған жасушалық және рекомбинантты технологиялар» тақырыбында баяндама жасады. Презентацияда вакцина әзірлеудің бүкіл биотехнологиялық циклі – вирусты оқшаулаудан бастап дайын өнім өндіруге дейін – қамтылды, оның ішінде жасуша дақылдары мен үздіксіз желілерді пайдалану, рекомбинантты вакциналарды жасау, биореакторлардағы процестерді масштабтау, сондай-ақ тазарту, сапаны бақылау және GMP стандарттарына сәйкестік мәселелері қарастырылды.

Талқылау барысында қатысушылар вакцинацияның кеңінен қолданылуына қарамастан, Қазақстанның құс шаруашылығындағы эпизоотикалық жағдай шиеленісті болып қала беретінін атап өтті. Олар заманауи диагностиканы дамытуды, биоқауіпсіздікті күшейтуді және ветеринарлық дәрі-дәрмектерді өндіру үшін отандық ғылыми-зерттеу және өндірістік базаны құруды қамтитын кешенді тәсілге көшу қажеттілігін атап өтті. Дөңгелек үстелдегі талқылау отандық құс шаруашылығы саласының тұрақтылығы мен бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған тәжірибе алмасу және практикалық шешімдерді әзірлеу үшін маңызды алаңға айналды.