Батырхан Әзімханұлы Буральхиев – мал шаруашылығы, биотехнология және аграрлық ғылым саласындағы жоғары білікті маман. 1986 жылы Алматы зооветеринариялық институтын үздік бітірген (Лениндік шәкіртақы иегері). 1990–1994 жылдары Ресей Федерациясының Боровск қаласындағы Бүкілресейлік физиология және ветеринария ғылыми-зерттеу институтында «Биотехнология» мамандығы бойынша аспирантурада оқыды. Сондай-ақ Ресей Федерациясы Қорғаныс министрлігінің «Ғылыми қызметкер-биотехнолог» (23.03.00 – Биотехнология) дипломының иегері.
Б.А. Буральхиевтің ғылыми жетекшілігімен 30-дан астам дипломдық жұмыс, 18 магистрант және 3 PhD докторант дайындалған. Қазіргі уақытта «Мал шаруашылығы өнімдерін өндіру технологиясы» мамандығы бойынша докторанттарға жетекшілік етеді. Scopus базасы бойынша Хирш индексі – 3.
Кәсіби біліктілігін үнемі арттырып отырады:
-
«Innovation in Teaching and Learning» бағдарламасы, Nanyang Technological University (Сингапур, 2015);
-
жоғары білім беру менеджменті бағдарламасы, Назарбаев Университеті (Астана, 2015);
-
«Білім беру ұйымын басқару» біліктілікті арттыру курсы (2020).
Еңбек және академиялық қызметі
-
1986–1989 – ауыл шаруашылығы жануарларын азықтандыру кафедрасының ассистенті
-
1989–1993 – аспирант, физиология және биотехнология ҒЗИ
-
1993–1996 – генетика және биотехнология кафедрасының ассистенті
-
1996–2000 – декан орынбасары, Қазақ ұлттық аграрлық университеті
-
2000–2007 – мал шаруашылығы технологиялары факультетінің декан орынбасары, доцент
-
2007–2012 – мал шаруашылығы және балық шаруашылығы өнімдерін өндіру технологиясы кафедра меңгерушісінің орынбасары
-
2012–2013 – ғалым хатшы
-
2013–2022 – технология және биоресурстар факультетінің деканы
-
2022–2024 – профессор (мал шаруашылығы және зооинженерия кафедралары)
-
2024 жылдан бастап – зооинженерия және биотехнология кафедрасының профессоры
Ғылыми қызығушылықтары
-
жануарлар биотехнологиясы және генетикасы
-
малдардың көбеюі және өнімділігі
-
молекулалық-генетикалық селекция әдістері
-
құрғақ аймақтардағы тұрақты мал шаруашылығы
-
ара шаруашылығы технологиялары
Халықаралық және ұлттық ғылыми жобаларға қатысқан:
-
ICARDA–IFAD GRISP жаһандық жобасы
-
микрогравитация жағдайында эмбриондарды зерттеу бойынша ғарыштық жоба (Байқоңыр)
-
жануарлардың генетикалық ресурстары бойынша ұлттық стратегия әзірлеу (Түркия)
Марапаттары мен жетістіктері
-
«Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген білім қызметкері» (2014)
-
ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің Құрмет грамотасы (2015)
-
«Еңбек сіңірген ардагер» медалі (2020)
-
Е.Ф. Лискун атындағы медаль
-
ҚазҰАЗУ «Аграрлық білімге, ғылымға және өндіріске қосқан үлесі үшін» төсбелгісі (2021)
-
«Айрықша еңбегі үшін» медалі (2022)
-
«Жылдың үздік деканы» республикалық байқауының жеңімпазы (2021)
Жоғары білім:
Алматы зооветеринариялық институты, 1986 жылы «Зоотехния» мамандығы бойынша бітірген.
Аспирантура:
Ресей Федерациясы, Боровск қаласындағы Бүкілресейлік физиология және ветеринария ғылыми-зерттеу институты, биотехнология бөлімі. 1993 жылы «Биотехнология» мамандығы бойынша аяқтаған.
Ғылыми дәрежесі:
Ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты (1999).
Диссертация тақырыбы: «Суперовуляцияны синхрондау, эмбриондарға ДНҚ енгізу және трансгенді шошқаларды алу».
Мамандығы: 06.02.01 – Ауыл шаруашылығы жануарларын өсіру, селекция, генетика және көбеюі.
2015-2017 жж. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі жобасының жетекшісі (Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 212 «Агроөнеркәсіптік кешен және табиғатты пайдалану саласындағы ғылыми зерттеулер мен іс-шаралар» бюджеттік бағдарламасы бойынша, «Мал шаруашылығын қарқынды дамыту технологиясы» ғылыми-техникалық бағдарламасы бойынша) «Мал шаруашылығының ғылыми негізделген өнімін, рациондық технологияны әзірлеу».
2015-2017 жж. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі (055-бюджеттік бағдарлама, 101-кіші бағдарлама бойынша) «Генетикалық маркерлерді пайдалана отырып, отандық сүтті ірі қара мал өнімділігінің көрсеткіштерін ерте болжау әдістемесін әзірлеу» жобасының жетекшісі.
2018-2020 жж.: Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің «Оңтүстік Қазақстанның шөлейт және жартылай шөлейт және шөлейтті аймақтарындағы қойлардың ет және жүн өнімділігінің физиологиялық, биохимиялық және молекулалық-генетикалық дамуының ерекшеліктерін зерттеу негізінде қой шаруашылығын интенсификациялау» ғылыми жобасының бас зерттеушісі.
2021-2023 жж.: Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің ғылыми жобасы (НТП BR10764957) «Ара шаруашылығының асыл тұқымды процесін тиімді басқару технологиясын жасау» ғылыми жобасының бас зерттеушісі.
Соңғы 5 жылдағы ғылыми жарияланымдар мен еңбектері.
SCOPUS / WEB OF SCIENCE ДЕРЕКҚОРЛАРЫНДАҒЫ МАҚАЛАЛАР
1. Methods for Diagnosing the Dumps, BLAD, HY and OH1 Hereditary
Abnormalities in Cattle and Determining their Prevalence// International Journal of Veterinary Science, Int J Vet Sci, 2025, 14(3): 595-604. – (Scopus, Q2) Ссылка: https://doi.org/10.47278/journal.ijvs/2024.272
2. Associative Effects of the Il-8 and Il-17a Genes on Reproductive Function and the Occurrence of Lethal Mutations in Cows// International Journal of Veterinary Science, Int J Vet Sci, 2025, 14(2): 251-259., – (Scopus, Q2) Ссылка: https://doi.org/10.47278/journal.ijvs/2024.242
3. Biological and productive features of camel breeds bred in Kazakhstan// Brazilian Journal of Biology 85(7). 2025.1-9. . – (Scopus, Q2) Ссылка: https://doi.org/10.1590/1519-6984.289265
4. Isolation and Culture of Oocytes from Dairy Cows' Ovaries for Productivity in the Southeastern Region of Kazakhstan// OnLine Journal of Biological Sciences, 24(4), 904-910. ., – (Scopus, Q2) Ссылка: https://doi.org/10.3844/ojbsci.2024.904.910
5. Dairy Productivity of Holstein Cows of Different Genetic Lines in the Conditions of Kostanay Region of Kazakhstan// University of Punjab (new Campus) ISSN 00309923, June 2023, 55, №3, 1257 – 1265, ., – (Scopus, Q2) Ссылка: https://dx.doi.org/10.17582/journal.pjz/20210818080851
ҚР ҒЖБМ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ЖОҒАРЫ БІЛІМ САЛАСЫНДАҒЫ САПАНЫ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ КОМИТЕТІ ҰСЫНҒАН ҒЫЛЫМИ БАСЫЛЫМДАРДАҒЫ МАҚАЛАЛАР
1. ОЦЕНКА ЭФФЕКТИВНОСТИ ПОЛУЧЕНИЯ СЕКСИРОВАННЫХ ЭМБРИОНОВ КРУПНОГО РОГАТОГО СКОТА В МОЛОЧНОМ СКОТОВОДСТВЕ МЕТОДОМ «IN VITRO»// Ізденістер, нәтижелер –Исследования, результаты. No2(106) 2025, ISSN 2304-3334 38-50. – (КОКСОН)
2. Эффективность схем гормональной индукции полиовуляции у доноров крупного рогатого скота молочных пород в условиях
Юго-восточного региона казахстана// Ізденістер, нәтижелер – Исследования, результаты. №2 (102) 2024, стр.42-55– (КОКСОН)
3. Оценка эффективности оплодотворения ооцитов и развитие эмбрионов в условиях «in vitro» в молочном скотоводстве// Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университетінің ғылыми-практикалық журналы ISSN 2305-9397. Ғылым және білім. 2024. № 2-2 (75) 189-199 DOI 10.52578/2305-9397-2024-2-2-189-200– (КОКСОН)
4. Ара балының тозаң талдауы// Ізденістер, нәтижелер,
ҚазҰАЗУ №4 (100), 2023., с.5-10. – (КОКСОН)
5. Изучение качественных показателей говядины в процессе гидролиза ферментом// Мясная индустрия, журнал входящих в базу РИНЦ, ВАК России №5 2022 20-23– (КОКСОН)
Ссылка: http://meatind.ru/articles/3024/
6. Продуктивные показатели коров-первотелок в период лактации в регионах алматинской области// Наука и Образование ФГБОУ Мичуринский ГАУ Том 3 № 2 (2020) . – (КОКСОН)
МОНОГРАФИЯЛАР ЖӘНЕ ОҚУ ҚҰРАЛДАРЫ
-
Б.А. Буралхиев Жануарлар көбею биотехнологиясы// Оқулық// Қазақ ұлттық аграрлық университеті «Айтұмар» баспасы Алматы, 2020 3-139 бет 100 дана,8,75
-
Л. А. Каимбаева ,Б.А. Буралхиев, Л.А. Мамаева. Тауартану және экспертизаның теориялық негіздері// Оқу құралы//«Эпиграф» баспаханасы, РК, Алматы, 2021, Толе би, 292.
ASBN 978-601-352-401-6 РИЗО басылымы көлемі 148 бет Ссылка: https://library.arsu.kz/?p=16388
3. Л. А. Каимбаева, Я. М. Узаков, Б.А. Буралхиев Использование нетрадиционных источников мясного сырья для производства продуктов лечебно-профилактического питания// Монография Том-1// Подготовлено к изданию и отпечатано в издателстве «Эверо». РК, Алматы, 2022, Толе би, 292. Печать РИЗО
13,75. Обьем 220 стр.. ASBN 978-601-352-732-1
4. Л. А. Каимбаева, Я. М. Узаков, Б.А. Буралхиев Использование нетрадиционных источников мясного сырья для производства продуктов лечебно-профилактического питания// Монография Том-2// Подготовлено к изданию и отпечатано в издателстве «Эверо». РК, Алматы,2022, Толе би, 292. Печать РИЗО
Усл.печ.стр. 11.. Обьем 176 стр,Тел. 87273648403 ASBN 978-601-352-732-1
БАСҚА ЖАРИЯЛАНЫМДАР
Конференция материалдары:
1. Бұралхиев Б.А., Бекенов Д.М., Ғабит Ғ.Ғ. Сүтті малдың криоконсервациядан кейін жаңадан жуылған және еріген эмбриондарын трансплантациялаудың тиімділігі // Мақала //. «ЖАС ҒАЛЫМДАРДЫ ДИАЛОГТАРЫ: ҒЫЛЫМ ӘҢГІМЕЛЕРІ» АТТЫ III ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ФОРУМЫ МАТЕРИАЛДАР ЖИНАҒЫ 26-27 Қазан, 2023 ж.
https://api.scienceweb.uz/storage/publication_files/6217/19886/65bc90e431508___Xalqaro%20konf%20Almata%2026.10.23.pdf
2. Бұралхиев Б.А., Нұралиев У.А., Спатай Н. Ерекшеліктер // мақала // «ЖАС ҒАЛЫМДАРДЫ ДИАЛОГТАРЫ: ҒЫЛЫМ ӘҢГІМЕЛЕР» АТТЫ III ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ФОРУМ МАТЕРИАЛДАР ЖИНАҒЫ 26-27 Қазан, 202. https://api.scienceweb.uz/storage/publication_files/6217/19886/65bc90e431508___Xalqaro%20konf%20Almata%2026.10.23.pdf
3. Омбаев А.М., Буралхиев Б.А., Қазақстанның отандық қой тұқымдарының генетикалық ресурстары// мақала// «Мал шаруашылығы мен өсімдік шаруашылығының генетикалық ресурстары: ауыл шаруашылығындағы жағдайы және болашағы» Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының ғылыми еңбектер жинағы, Дағыстан Республикасы, Махачкала, 2072-б.
4. Бұралхиев Б.А., Сапарәлі А.Ш. Қазақстанның Оңтүстік-Шығыс аймағындағы жас сүтті ірі қара малын қарқынды өсіру жүйесі// мақала// УКРАИНА БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ. Мемлекеттік биотехнология университеті. V Халықаралық ғылыми-практикалық конференция. 2021/25-26 қараша 2021 ж., Харьков
5. Бұралхиев Б.А., Сапарәлі А.Ш. Қазақстанның Оңтүстік-Шығыс аймағындағы жас сүтті ірі қара малын қарқынды өсіру жүйесі// мақала// УКРАИНА БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ. Мемлекеттік биотехнология университеті. V Халықаралық ғылыми-практикалық конференция. 2021/25-26 қараша 2021 ж., Харьков
6. Бұралхиев Б.А., Дүйсенбекова О.О. Ørtúrli kus túrlerinín zhumyrtka onímderínín tágámdyk kúndílygynyn sapa korsetkišteri//macala//"Инновациялық технологиялар инженериясы" Ғылыми-техникалық конференция МАТЕРИАЛДАР 5 қыркүйек 2021 ж.
7. Е.Б. Баймәжі., Р. Қадыкен., Буралхиев Б.А., Дегерес қойының конституциялық – өнімділік типтеріне байланысты кейбір биологиялық ерекшеліктері//макала// Қазақ ұлттық аграрлық университетінің 90 жылдығына арналған «ҚАЗАҚСТАННЫҢ МАЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ : АТА – БАБАЛАР ТӘЖІРИБЕСІНЕН ҚАЗІРГІ ЗАМАНАУИ ТЕХНОЛОГИЯЛАРҒА ДЕЙІН» тақырыбында 23 желтоқсан 2020 ж өткізілген Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның ғылыми еңбектері ЖИНАҒЫ Көлемі 20,0 б.т Тапсыры №5 Таралымы 100 дана
Ұжымдық монографиядағы тарау
Дәстүрлі емес құс түрлерін өсірудің ғылыми негіздері/// Ұжымдық монография / редакциясын басқарған ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор Әлпейісов Ш.А. (Кіріспе, 3.2-бөлім), Базаров Ш.Е. (4.3-бөлім), Дәуренбеков Х.Т. (1.3-бөлім), Бұралхиев Б.А. (6.1-бөлім), Маратова Г.М. (1.3-бөлім) – 258 бет. ISBN 978-601-383-179-4, «Нұр-Принт» ЖШС баспаханасы. Таралымы: 500 дана. 2025 жылдың 17 шілдесінде басылған.
Басып шығаруға ұсынылған Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университетінің Ғылыми кеңесінің 2025 жылғы 8 шілдедегі № 12 хаттамасымен.
Әдістемелік ұсынымдар
1. Алматы және Жетісу облыстарының әртүрлі табиғи-климаттық аймақтарында бал араларын тиімді күтіп-баптау бойынша ұсыныстар // Алматы: «ҚазҰАУ» НАО, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі, 2023. – 40 б. 2023 жылғы 29 маусымда басып шығаруға қол қойылған. Пішімі 60x84 1/16 Таралымы 50 дана.
ISBN 978-601-7920-54-8
Бакалавриат:
• Шошқа өсіру, шошқа етін өндіру технологиясы
• Шошқа өсіру, шошқа етін өндіру технологиясы
• Жануарлар биологиясы (ветеринарлық генетика)
Магистратура (бар болған жағдайда):
• Мал шаруашылығындағы инновациялық технологиялар
• Мал шаруашылығындағы инновациялық технологиялар
• Ауыл шаруашылығы жануарларының эмбриондарын трансплантациялау
• Мал азығын өндіру технологиясы және ауыл шаруашылығы жануарлары мен құстарды стандартталған азықтандыру
1. «Мал шаруашылығындағы биотехнология», Сертификат № 000129, 72 сағат, «Оқу-консалтинг» оқу орталығы, рег. № S 28, 24 сәуір 2023 ж.
2. «Шошқа шаруашылығы», Сертификат № 00016, 72 сағат, «Тренинг консалтинг» оқу орталығы, 22 мамыр 2023 ж.
3. «Мал шаруашылығындағы IT құзыреттілігі және онлайн оқыту әдістемесі», Сертификат № 001511, 72 сағат, М.Х. ат. Тараз өңірлік университеті. Дулати, 16 маусым, 2023 жыл.
4. «Педагогика және оқыту әдістемесі», Сертификат № 000569, 72 сағат, Қазақ ұлттық аграрлық зерттеу университеті, 16 қазан 2023 ж.
5. «Генетикалық түрлендірілген тамақ өнімдерінің биотехнологиясы», BT-GMO сериясы № 000079, 72 сағат, «NewStandard2020», 22 қаңтар 2024 ж.
6. «Рекомбинантты ДНҚ биотехнологиясы», Сертификат сериясы BT-rDNK № 000081, 72 сағат, «NewStandard2020», 5 ақпан 2024 ж.).
7. «Ауылшаруашылық жануарларының эмбриондарын трансплантациялау». Сертификаттар сериясы № S, 31.72 сағат, «Тренинг-консалтинг» оқу орталығы. Рег. № S 28, 06.01.2025 ж.
8. Мал шаруашылығы өнімдерін өндірудің инновациялық технологиялары. Сертификаттар сериясы № S, 39.72 сағат, «Тренинг-консалтинг» білім беру орталығы, 03-02-2025 ж.
9. Инклюзивті өмір сүруді қамту. Сертификаттар сериясы 10360, 72 сағат, «Заңгерлер&Ко. ЖШС, 26.05.2025 ж.
10. «Ветеринариялық генетика». Сертификаттар БЖ Тіркеу No000127, 72 сағат, «NewStandard2020» 16.06.2025 ж.
11. «Ауыл шаруашылығы жануарлары мен құстарды азық өндіру технологиясы және стандартталған азықтандыру» Сертификат сериясы ТРК № 000116, 72 сағат, «NewStandard2020» 03.06.2025 ж.