Биологиялық қауіпсіздік кафедрасының профессор-оқытушылар құрамы жоғары ғылыми және педагогикалық әлеуетке ие. Бүгінгі таңда кафедрада 7 ғылым докторы, 17 ғылым кандидаты, 6 PhD, 7 ветеринария ғылымдарының магистрі қызмет атқарады.
Кафедраның оқытушыларының көмекші құрамы 4,0 бірліктен тұрады, соның ішінде аға зертханашы 1 бірлік, 3 бірлік зертханашылар.
Кафедра құрамында бес оқу-ғылыми зертханасы және бір мұражай бар:
1. ҚР ҰҒА академигі, профессор Шабдарбаева Гүлнар Сабырқызы атындағы «Патологиялық анатомия және паразитология» мұражайы;
2. ҚР ҰҒА академигі, Сайдулдин Тілеуберді атындағы «Серология» оқу - ғылыми зертханасы;
3. Профессор Асанов Нығметулла Ғатауұлы атындағы «Молекулярлық вирусология және вирусқа қарсы биотехнология» оқу - ғылыми зертханасы;
4. «Паразиттерге қарсы биотехнология» оқу - ғылыми зертханасы;
5. «Сойып зерттеу және патологиялық анатомия» оқу - ғылыми зертханасы;
6. «Микробиоценоздар және пробиотиктерді құрастыру» оқу - ғылыми зертханасы;
Мусоев Асылбек Майлыбайұлы, PhD, қауымдастырылған профессор
Кафедра менгерушiciБИОЛОГИЯЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІК КАФЕДРАСЫ
2011 жылдың қыркүйек айында ректор бұйрығымен мал шаруашылығы технологиясы және ветеринария факультетінің пилоттық кафедрасы ретінде «Микробиология, вирусология және иммунология», «Эпизоотология және ветеринария ісін ұйымдастыру», «Патология және паразитология» кафедраларын біріктіріп «Биолгиялық қауіпсіздік» кафедрасы құрылды.
Пилоттық кафедраны құру мақсаты – инновациялық типтегі зерттеу кафедрасына трансформациялау.
Кафедраның негізгі мақсаттары:
халықаралық ғылыми ынтымақтастықты кеңейту, бар зерттеу зертханаларын дамыту және жаңа зертханалар құру.
«Биологиялық қауіпсіздік» кафедрасының даму тарихы
Алматы қаласында зоотехникалық малдәрігерлік институттың 1929 жылы бірінші қазанда ресми ашылуымен микробиология, эпизоотология және паразитология кафедраларының қызметі басталды.
Микробиология, вирусология және иммунология кафедрасы. Алғашқы кафедра меңгерушісі Алматы зоотехникалық малдәрігерлік институтының ректоры және белгілі ғалым-микробиолог Иероним Васильевич Сайкович болған. 1934 жылдан 1961 жылға дейін кафедраны ҚазКСР ҒА корреспондент-мүшесі, профессор П.А. Буланов басқарды. Ол жыландар уының физиологиялық қасиеттерін зерттеген және осының негізінде жылан уына қарсы сарысу және вакцина алу әдісін жасаған. Жылан уына қарсы сарысу алу әдістемесі биопрепараттарды мемлекеттік бақылау институтының (Мәскеу қ.) мақұлданған. Осыдан кейін бұл жұмыс жалғасын тапты, ал препараттар оның аспиранты, кейіннен кафедра доценті болған Е.Н. Наурызбаевпен жетілдендірілді. Сонымен қатар, профессор П.А. Буланов ірі қараның бруцеллезіне қарсы вакцина жасалған. Бруцеллез профилактикасына арналып алынған аттенуирленген штамм (А6–1) тәжірибелік жағдайда оң нәтижесімен апробациядан өтті (П.А. Буланов, Б.А. Матвиенко, Е. Наурызбаев және А.А. Мякушен). 1961 жылдан 1988 жылға дейін кафедрада биология ғылымдарының докторы, профессор Б.А. Матвиенко жетекшілік етті. Ол малдардың сальмонеллезіне қарсы тірі вакцинаны қолдану саласының пионері болды. Бірнеше жылдар бойы вакциналар Қазақстанның шаруашылықтарында малдардың көптеген басына сыналды. Тәжірибе жүзінде шошқа сальмонеллезіне қарсы тірі вакцина енгізілді. 1972 жылы шошқа және қой сальмонеллезінің спецификалық профилактикалық заттарды ойлап тапқаны үшін профессор Б.А. Матвиенко мен доцент О.Ш. Байтуринаға Қазақ КСОР Мемлекеттік премиясы берілді. 1989 жылдан 1996 жылға дейін кафедраны биология ғылымдарының докторы, профессор Б.Т. Толысбаев басқарды. Оның жетекшілік етуімен бағалы өндірістік штаммдары алынды. Өндірістік микроорганизмдердің генетикасы және селекциясы Бүкілодақтық ғылыми-зерттеулер институтында депонирленген. Тиімді жаңалықтардың қатарына профессор Б.Т. Толысбаев пен оның шәкірті, в.ғ.к. О.Б. Бисенбаевтің уробактериялардан құстарға арналып жасалған биологиялық азықтық препараты жатады. Препараттар Мемлекеттік агроөндірісінің өнеркәсібіне оны өндіру үшін ұсынылған. Б.Толысбаевтың басшылығымен 5 кандидаттық диссертация қорғалған. Кафедраның дамуына профессор Г. М. Иванова және доцент О. Ш. Байтуринаның қосқан үлесі мол. Профессор Г. М. Иванова балықтардың аэромоноз ауруының алдын алу үшін препарат, ацидофильді бактериялардың стрептомицинге және тетрациклинге төзімді штамдарын алған. Доценттер О.Ш. Байтурина, Ш.Б.Мырзабекова, Д.Е.Арзымбетов Қазақстанда бірінші рет қойдың хламидиоздық іш тастауына балау жасаған. Аурудың эпизоотологиясы республика бойынша анықталып, инфекцияның негізгі көзін анықтаған. 1996 жылы Қазақ ауыл шаруашылығы және Алматы зооветериарлық институттары базасында Қазақ мемлекеттік аграрлық университеті құрылып, университет құрылымының реорганизациясына байланысты кафедра атауы «Микробиология және жұқпалы аурулар» (1997 ж) болып өзгертілді.
1997-2002 жылдар аралығында кафедраны профессорлар М.С.Сабаншиев және Т.Сайдулдин басқарды. 2002 жылдан бастап микробиология және инфекциялық аурулар кафедрасы микробиология, вирусология және иммунология болып ауыстырылды. 2002 жылдан 2009 жылдың қыркүйегіне дейін микробиология, вирусология және иммунология кафедрасын ветеринария ғылымдарының докторы, профессор Қ.Б. Бияшев басқарды. Бияшев Қ.Б. КСРО АШМ Құрмет грамотасымен (1979), КСРО жоғары мектебінің үздігі» белгісімен (1985), «ҚР ғылымының дамуына еңбек еткені үшін» медалімен (2005), «Парасат» орденімен (1999), «ЖОО үздік оқытушысы» Мемлекеттік грантымен (2008), «ҚР ғылымының дамуына еңбек еткені үшін» (2008), ҚР жоғары мектебінің құрметті қызметкері» (2009) медальдарымен марапатталған. Ол 300-ден астам ғылыми-әдістемелік жұмыстардың авторы. Ветеринария саласындағы көптеген халықаралық конференцияларға қатысқан – Түркияда, Германияда, Ресейде, Белорусияда, Қытайда жарық көрген. Ол 17 ғылым докторын және 25 ғылым кандиттарын дайындаған. Профессор Қ.Б.Бияшевтың зерттеулері ветеринария саласында, атап айтқанда биотехнология мен гендік инженерия, оның ішінде экологиялық таза, өте жоғары тиімді вакциналар мен қан сары суларын алуға бағытталған. Сонымен қатар оның зерттеулері микроорганизмдерді аттенуациялау әдістеріне, потенциальді вакцина штамдарының генетикалық сипаттамасын жасаған. Өзгерістерге дейін кафедраны биология ғылымдарының докторы, профессор Төлемісова Жанара Кенесқызы басқарды. «ЖОО үздік оқытушысы» Мемлекеттік грант (2006) иегері және есімі «Алматының ең озық 100 әйелдері» каталогына енген.
Патология және паразитология кафедрасы. «Паразитология» кафедрасын: 1931- 1963 жж. профессор Н.П.Орлов, 1963- 1973 жж. доцент Н.У.Базанова, 1973- 1984 ж.ж. доцент М.Қ.Жантөреев, 1984- 1995 жж. профессор М.В.Хван, 1995-1996 жж. доцент Т.Т.Сүлейменов, 1996 - 2001 жж. профессор М.С Сабаншиев, 2001 – 2009 жж. академик Г.С.Шабдарбаева, 2009-2011 – доцент Б.У.Нұрғазы басқарды. «Патофизиология» кафедрасын 1931-1939 жж профессор С.А.Аманжолов, 1939-1964 жж профессор П.А.Карасев,1964-1978 жж профессор С.М.Севастьянов,1978-1983жж профессор А.В.Прокудин, 1983-1986 жж академик З.К.Кожебеков, ал 1986-1997 жж профессор Ә.М.Өтенов меңгеріп қызмет атқарды. «Патологиялық анатомия» кафедрасын 1930-1937 жж доцент Б.П.Приселкова, 1937 - 1981 ж.ж. профессор Б.П.Всеволодов, 1981- 1996 ж.ж. профессор Ө.Ы.Ығылманов басқарды. 2005-2009 жылдар аралығында кафедраны биология ғылымдарының докторы, профессор, ҚР Ұлттық Ғылым Академиясының академигі Гүлнар Сабыровна Шабдарбаева басқарды.
Эпизоотология және ветеринария ісін ұйымдастыру кафедрасы. 1931 жылы Алматы ветеринарлық зоотехникалық институтында кеңес індеттануның негізін қалаушы Мемлекеттік сыйлықтың иегері, мал дәрігері ғылымының докторы, профессор С.Н.Вышелевский эпизоотология кафедрасын ашып, оның алғашқы меңгерушісі болды. Ол топалаң, сиыр обасы, бұғы некробактериозы, жылқы және жабайы аңдар маңқасы, сиырдың жұқпалы плевропневмониясы, жылқы делбесі, қылау, туберкулез, бруцеллез бойынша ғылыми зерттеулер жүргізіп, көптеген індеттанулық, балау сұрақтарын шешті, аталған жұқпалы ауруларға қарсы шараларды жасады. Ол кеңес дәуірінде шыққан алғашқы «Жеке індеттану» оқулығының авторы (1935). С.Н.Вышелевский ден кейін, 1933-1938 жылдары бірінен кейін бірі Г.П.Бычков, М.И.Иванов, А.А.Фрепфельд, В.П.Обуховский, А.С.Щепетов кафедраның меңгерді, ал 1938 жылдан 1958 жылға дейін кафедраны мал дәрігері ғылымының докторы, профессор М.И. Иванов меңгерді. Ол бруцеллез, сиырдың жұқпалы плевропневмониясының серологиялық балау және вакцинамен алдын алу бойынша зерттеулер жүргізіп, Қазақстан ветеринариясының дамуына үлкен үлес қосты. оның жетекшілігімен Я.М.Скорняков, П.Ф.Романов, А.М.Булгаков, Я.К.Баяхунов, Л.К.Даниловтар кандидаттық диссертация қорғады. 1958 жылдан 1960 жылға дейін кафедраны доцент К.С.Омаров, ал 1960 жылдан 1986 жылға дейін – мал дәрігері ғылымының докторы, профессор К.Н.Бучнев басқарды. Оған ғылымда және жоғары білікті мамандарды дайындауда жеткен жетістіктері үшін «Қазақ ССР-і жоғары мектебінің еңбек сіңірген қызметкері», Қазақ ССР-нің ғылым мен техника саласындағы «Мемлекеттік сыйлықтың» лауреаты атты құрметті атақтар берілді. Оның тікелей басшылыңымен және қатысуымен Қиыр Терістікте Ауески ауруының көптеген індеттік сұрақтары зерттелінді, дерттік микроорганизмдерді өсіру үшін өсімдік тектес қоректік орта жасалынды, қойдың жұғымтал эктимасының індеттанулық ерекшеліктері анықталды және оған қарсы вакцинамен алдын алу ұсынылды (Г.И.Лопатников, Р.Тулемисов, Е.Х.Балганбаев), Қазақстандағы сиыр бруцеллезы және безноитиозының індеттануы (И.У.Увалиев), листериоздың індеттануы және балауы (Р.А.Хабибуллин, Т.Ф.Омаров), сиыр вирустық диареясының індеттануы және балауы (К.К.Керимбеков), құтырық індеттануы, балауы және вакцинамен алдын алуы (гипериммунды антирабикалық қан сарысуы, әр түрлі жануарлардың гомологиялық антирабикалық вакцинасы сынақтан өтті) зерттелінді, РДП реакциясын қою әдістемесі жасалынды, экспресс-балау үшін люминесценттік және электрондық микроскопия жүргізу әдісі ұсынылды (А.А.Росляков, М.И.Глухов, Х.М.Илибаев, Ю.М.Макаров, Т.Б.Жангельдин, И.Л.Квасов, Н.Г.Асанов, Ф.А.Миловидова, Г.Г.Смаковская, С.Сагинова, Б.Г.Рожаева, А.Пашала, Т.А.Махышев, Л.И.Попова, Ш.Ж.Тұрсынқұлов ж.б.). Алғаш рет түйелердің «қара өкпе» (МХР-нан С.Ойнакбаев), «ауыздық» (С.Тулепбаев), күл (Р.Г.Садыков, Е.С.Сатбеков), стафилококкоз (Ж.Дадабаева) ауруыларының және бруцеллездің (Б.И.Софиев, Б.П.Зиновьев) және шошқа обасының (В.Л.Титов) індеттанулық ерекшеліктері зерттелініп, оларды балау және күресу шаралары жасалынды. 1967 жылы кафедраның жанынан вирустық індеттерді және құтырықты зерттеу зертханасы құрылды. Кафедра құтырықты зерттеуде ХЭБ референторталығы ретінде бекітілді. 1972 жылы қой мен ешкі жұғымтал эктимасының және түйе шешегінің балау және алдын алу шаралары әдістерін жасағаны үшін К.Н.Бучневке, Г.И.Лопатниковке және Р.Г.Садықовқа Қазақ ССР-нің Мемлекеттік сыйлығы берілді. 1975 жылдан 1985 жылға дейінгі аралықта профессор К.Н.Бучневтің жетекшілігімен сиыр туберкулезінің індеттік ерекшеліктері зерттелініп, оның алдын алу шаралары жасалынып, Қарағанды облысында өндіріске ендірілді (Х.М.Илибаев). Атқарылған жұмыстардың нәтижесінде 15 ферма және 8 шаруашылық, оның ішінде екі асыл тұқымды зауыт бруцеллезден және туберкуледен сауықтырылды (Х.М.Илибаев, О.М.Молдашев, З.А.Қонайдарова). 1987 жылы жоғары иммуногнді антирабикалық вакцинаны даярлап, ауыл шаруашылық малдарын құтырықтан алдын алу жұмыстарын ұйымдастырып, енгізгені үшін К.Н.Бучневке, А.А.Росляковке, Т.Б.Жангельдинге, Т.Ф.Омаровқа, И.Л.Квасовқа, И.А.Миловидоваға және О.С.Трабаевқа КСРО-ның Министрлер Кеңесінің сыйлығы берілді. 1986 жылы кафедра меңгерушісі болып доцент И.У.Увалиев тағайндалды, ал 1987 жылдың ақпан айынан бұл лауазымға конкурс бойынша мал дәрігері ғылымының докторы, профессор, ҚР Ұлттық Ғылым Академиясының академигі Т.С.Сайдулдин сайланды. Оның негізгі ғылыми зерттеулері – серологияның теориялық мәселелері мен әдістері. Антиген мен антиденелердің бір кешенге бірігумен шектелмей, бұл кешендердің әрі қарай да өзара әрекеттесетіндігін ашты.
1997 жылы кафедра жаңадан ашылған микробиология және жұқпалы аурулар кафедрасының құрамына енгізілді.
2005 жылы жаңа эпизоотология және ветеринария ісін ұйымдастыру кафедрасы ашылып, оны қазіргі кезде мал дәрігері ғылымының докторы, профессор Нұрлан Нұролдаұлы Ахметсадықов басқарады. Оның жетекшілігімен 20-дан астам ғылыми-зерттеу жұмыстары және халықаралық гранттар орындалуда, жануарлардың жұқпалы ауруларын алдын-алу және емдеу, балауға арналған 20-дан астам биопрепараттар жасалып шықты.
2000 жылдан бастап кафедрада мал дәрігері ғылымының докторы, профессор, ҚР Ұлттық Ғылым Академиясының академигі Иванов Николой Петрович қызмет жасады. Ғылыми зерттеулерін білім беру қызметімен ұштастыра отырып, Иванов Николой Петрович, бруцеллезге қарсы әр түрлі вакциналардың әсерлігін анықтап, аттенуирленген бруцелла штамдарының биологиялық қасиеттерін зерттеп, жануарлар бруцеллезіне қарсы қазіргі таңда қолданылатын бірқатар диагностикалық препараттардың авторы.
Кафедраны 2010-2020 жылдары биология ғылымдарының докторы, профессор Тулемисова Жанара Кенесовна басқарды.
Қазіргі кезде «Биологиялық қауіпсіздік» кафедрасын қауымдастырылған профессор, РhD, Мусоев Асылбек Майлыбаевич басқарады.
Биологиялық қауіпсіздік кафедрасының профессор-оқытушылар құрамы жоғары ғылыми және педагогикалық әлеуетке ие. Бүгінгі таңда кафедрада 7 ғылым докторы, 17 ғылым кандидаты, 6 PhD, 7 ветеринария ғылымдарының магистрі қызмет атқарады.
Кафедра құрамында бес оқу ғылыми зертханасы және бір мұражай бар:
1.ҚР ҰҒА академигі, Шабдарбаева Гүлнар Сабырқызы атындағы «Патологиялық анатомия және паразитология» мұражайы;
2. ҚР ҰҒА академигі, Сайдулдин Тілеуберді атындағы «Серология» оқу - ғылыми зертханасы;
3. Профессор Асанов Нығметулла Ғатауұлы атындағы «Молекулярлық вирусология және вирусқа қарсы биотехнология» оқу - ғылыми зертханасы;
4. «Паразиттерге қарсы биотехнология» оқу - ғылыми зертханасы;
5. «Сойып зерттеу және патологиялық анатомия» оқу - ғылыми зертханасы;
6. «Микробиоценоздар және пробиотиктерді құрастыру» оқу - ғылыми зертханасы;
оқу-ғылыми - зерттеу зертханалары жұмыс істейді, олардың жұмысы мынадай міндеттерді шешуге бағытталған:
- ғылыми-техникалық прогрестің жаңа жетістіктері негізінде студенттерді, магистранттарды, PhD докторанттарды даярлау;
- ғылыми-зерттеу және оқу процесін жүргізу үшін материалдық-техникалық базаны нығайту;
- ғылым мен білім берудің әлемдік жүйесіне кіру және ғылыми-техникалық өнімді бірлесіп әзірлеу мақсатында шет елдердің жоғары оқу орындарымен және фирмаларымен халықаралық ғылыми-техникалық ынтымақтастықты кеңейту;
- оқу және консалтингтік процестерде пайдалану үшін консультациялық, әдістемелік және оқу материалдарын шығару;
- инновациялық жобалардың нәтижелерін коммерцияландыру және т. б.
Зерттеу зертханаларында «Ветеринариялық медицина» білім беру бағдарламалары бойынша студенттер, магистранттар және докторанттарға "Эпизоотология және инфекциялық аурулар", "Жануарлардың сирек кездесетін инфекциялары", "Биологияның қазіргі заманғы жетістіктері негізінде жануарлардың жұқпалы ауруларын диагностикалау және алдын алу", "Жануарлардың жұқпалы ауруларының серо- және вакцинопрофилактикасының молекулалық негіздері", "Ғылыми зерттеулер негіздері", "Ветеринариядағы биологиялық қауіпсіздік және биоқорғау" пәндерінен сабақтар жүргізіледі.
Білім алушылар жұқпалы патологияның табиғатын және эпизоотиялық процестің, эпизоотиялық ошақтың және аурудың ошағының даму заңдылықтарын айқындау, серологиялық және вирусологиялық, иммунологиялық зерттеулер жүргізу әдістерін бағалауды анықтау және жануарлардың зооноздық және аз зерттелген аурулары кезінде профилактикалық және сауықтыру іс-шараларын жүргізу тәжірибелік дағдыларын меңгереді.
«Биологиялық қауіпсіздік» кафедрасының ұжымы 95 жылдық тарихында білім беру және өндіріс қызметімен қатар, ветеринария ғылымының дамуына үлкен үлес қосты. Сонымен қатар кафедрада ғылыми бағыттар мен ғылыми мектептер қалыптасты.
Осылайша, "Биологиялық қауіпсіздік" кафедрасының ұжымы 95 жыл бойы білім беру үдерісіне және ветеринария ғылымының дамуына елеулі үлес қосты және қосып келеді. Кафедрада ірі ғылыми бағыттар мен ғылыми мектептер қалыптасты.
«Биологиялық қауіпсіздік» кафедрасының ПОҚ (төмендегі сілтемелер арқылы таныса аласыз)
Мусоев А.М.,қауым профессор, кафедра меңгерушісі
Турганбаева Г.Е. қауым.профессор
Отарбаева Б.К. қауым.профессор
«Тәуелсіздік бәрінен қымбат» атты тақырыпта № 5 Жалын студенттер жатаханасында мерекелік іс-шарасы
Мұқағали Мақатаевтың шығармашылығына арналған әдеби кеш
«Рахмет» пен «Алғыс айту» атты тақырыпта мерекелік іс-шарасы
Кітап оқуды насихаттауға арналған Мен оқыған бір кітап тақырыбында ашық тәрбие сағаты
Ветеринарлық мектеп Халықаралық жазғы мектеп қатысушылары арасында 1 орынды жеңіп алды